Welk verhaal vertel jij over jezelf?

Ze zijn er in alle soorten en maten: verhalen over jezelf. De een maakt je blij, de ander verdrietig. Er zijn verhalen die je motiveren en die je belemmeren. Ben jij je bewust van het verhaal over jezelf en wat dat verhaal je brengt of kost? Bestaat er ruimte om dat verhaal los te laten of aan te passen? In dit blog help ik je om meer te weten te komen over jouw verhaal. Veel leesplezier en vergeet niet: dit is ook maar een verhaal.

Vertel eens iets over jezelf?

Als jou de open vraag gesteld wordt: “Vertel eens iets over jezelf?”, wat vertel je dan? Ik vind het altijd boeiend om te zien waar mensen dan mee komen. Het verhaal wat dan verschijnt is (een deel van) het verhaal over jezelf. Een paar extra vragen om je verhaal scherp te krijgen:

  • Waar start je verhaal in de tijd?
  • Hoe beschrijf je jezelf?
  • Welke personages zitten er in jouw verhaal?
  • Op wie is het verhaal gericht: op jou of anderen?
  • Wat voor gevoel roept je verhaal bij jezelf op?
  • Hoe reageren je gesprekspartners als je het verhaal vertelt?

Luister eens goed naar je eigen verhaal

Als je goed luistert naar je eigen verhaal zullen je wellicht een paar dingen opvallen. Zo zijn de meeste verhalen een samenvoeging van feiten en interpretaties. Dat je bijvoorbeeld in een bepaalde plaats geboren bent is een feit. Hoe je dat beleefd hebt is een interpretatie. Met name in dat laatste deel zit ruimte voor aanpassing, omdat dit vooral afhankelijk is van het perspectief dat je kiest. Het werkt vaak verrassend als je het tegenovergestelde perspectief inneemt. Dit levert een nieuwe kijk op, die net zo waar is als de oorspronkelijke en dat geeft ruimte.

Sommigen hebben last van de regen. Anderen worden alleen maar nat. – Roger Dean Miller

Verhalen over jezelf kloppen nooit (helemaal)

Sommige mensen denken hun verhaal te zijn. Dat is (tijdelijk) leuk als het een mooi verhaal betreft, maar het kan veel narigheid opleveren als je een triest verhaal hebt gekozen. Als je verhaal je heel erg in de weg zit, kan het helpen om een nieuw verhaal te kiezen, door bijvoorbeeld een andere invalshoek te kiezen. Als ik met cliënten vanuit verschillende invalshoeken naar hun verhaal kijk, blijkt vaak dat het oorspronkelijke verhaal niet helemaal waar was. Het is misschien ooit waar geweest, maar nu niet meer. Dit is vooral zo met verhalen waar waardeoordelen over jezelf inzitten: “Ik ben nou eenmaal zus of zo…”

De grootste obsessie is het oordeel over jezelf. – Robert Frost

Waarom gebruiken we ze dan?

Als verhalen over jezelf nooit (helemaal) kloppen, waarom zouden we ze dan gebruiken? Als je genoeg zou hebben aan te zijn wat je bent, volledig in het NU, dan zou je geen verhalen over jezelf nodig hebben. Je gelooft dan geen enkel verhaal meer (wat niet betekent dat je er niet van kan genieten). In het NU is zoveel te beleven, dat je wel gek zou zijn om je bezig te houden met verhalen uit het verleden. Maar als je uit alle macht probeert om het NU te vermijden, omdat je iets denkt te moeten worden in de toekomst, onderzoek je vaak het verleden om erachter te komen hoe je dat zou kunnen bereiken en wat de oorzaak is dat je dit nog niet hebt bereikt.

Er is niets mis met een goed verhaal

Wie geniet er niet van een mooi sprookje of een film met een goed verhaal? Heerlijk toch! Een goed verhaal kan erg inspirerend zijn. Mocht je nou graag verhalen over jezelf geloven, zorg dan in ieder geval dat het een goed verhaal is. Een meester in krachtige verhalen over zichzelf was Dr. Wayne Dyer. Zijn vader was een alcoholist die zijn vrouw en zoons in de steek liet, waardoor Wayne in verschillende pleeggezinnen terecht kwam. Dit lijkt een verschrikkelijk naar verhaal te worden, maar niet voor Wayne. Hij vertelde in het boek De cirkel is rond dat deze situatie hem veel leerde over zelfredzaamheid en dat dit hem geholpen heeft om wereldwijd duizenden mensen te leren hoe ze ook zelfredzaam kunnen zijn.

Een andere uitleg

Als je ergens een naar gevoel over hebt, dan helpt het soms om eens te onderzoeken of een ander verhaal over jezelf tot verbetering leidt. Iemand vertelde mij bijvoorbeeld dat ze vroeg in haar leven een ernstig ongeluk heeft gehad en daardoor beperkt is. Op een bepaald (fysiek) niveau kan dit misschien zo zijn, maar op een ander niveau is dit niet waar. Door haar fysieke beperking had deze vrouw zich bijvoorbeeld mentaal uitzonderlijk goed ontwikkeld en op dat niveau was ze alles behalve beperkt. Dat bleek ook toen ze haar nieuwe verhaal over zichzelf had bedacht en ze het meteen moeiteloos integreerde in haar leven.

Als je de beperkingen kent, kun je daarbinnen onbeperkt te werk gaan. – Jules Deelder

Ondersteunende verhalen

Zolang je verhalen over jezelf gelooft, wees dan voorzichtig met slecht één kant van de medaille te zien. Dit fenomeen zie ik ook regelmatig bij cliënten, die een verandering tijdens een traject op een negatieve manier uitleggen zonder de positieve kant te zien. Iemand die zich zeer verdrietig voelt en de tijd uitsluitend huilend op de bank doorbrengt, komt na een aantal sessies mijn praktijk binnen met de mededeling: “Eerst was ik alleen verdrietig en nu gaat het nog slechter, want ik ben nu erg boos!” Voor mij is de boosheid in dit geval een prima teken. Het is een veel actievere emotie, die erop wijs dat de cliënt weer een doel heeft en in beweging komt. Als ik hem dit verhaal vertel, voelt hij zich meteen beter. “We zijn goed op weg!”, zegt hij. “Zo is dat!”, bevestig ik.

In elke zaak zijn er twee verhalen die elkaar tegenspreken. – Protagoras

Foto gevonden op Unsplash.

Citaten gevonden op citaten.net.

Abonneer je op dit blog d.m.v. e-mail


Gerelateerde artikelen

Over 

Als arbeids- en organisatiepsycholoog, met een bijzondere passie voor de positieve psychologie, werk ik aan het versterken van mensen en organisaties. De positieve psychologie gebruikt de kracht en de kwaliteiten van mensen om hen te versterken en gelukkiger en succesvoller te maken. Met Praktijk van Rietveld maak ik elke dag met heel veel energie werk van mijn passie, en geniet ik van elke keer dat ik kan bijdragen aan het bewuster, gelukkiger en succesvoller maken van mensen.

Laat hieronder je reactie achter!