Verandering? Zo stap je uit de achtbaan!

Bij Praktijk van Rietveld zijn we meer bezig met transformatie dan met verandering. Waarom dan toch een blog over verandering? De reden hiervoor is dat veel mensen gevangen zitten in (hun weerstand tegen) verandering. Ze zitten als het ware in een achtbaan die niet meer stopt, en ja, daar kan je goed ziek van worden. Hoe stap je uit die denkbeeldige achtbaan en versoepel je de manier waarop je met verandering omgaat? Daarover gaat dit blog!

Ultiem genieten

Op een mooie zomermiddag zit ik in mijn korte broek in onze achtertuin en geniet van hoe prachtig de bloemen en planten erbij staan. Elk seizoen heeft zo zijn charmes, maar het lijkt wel of deze tuin nu een toppunt heeft bereikt. Alles straalt kracht uit en het ziet er door de scherpe kleuren uit als een schilderij. Na al het werk is er nu weinig meer te doen dan genieten.

Kon het maar altijd zo blijven

Ineens schiet er een gedachte voorbij: ‘Kon het maar altijd zo blijven.’ Ik moest hardop lachen om deze vreemde gedachte. Een gedachte die mij vroeger ongetwijfeld in zijn greep zou hebben genomen en verdrietig zou hebben gemaakt. Het is een gedachte waar veel mensen mee rondlopen, en die hen het leven zuur maakt als ze hem serieus nemen. De natuur, in dit geval mijn achtertuin, gaf ons samen met een achtbaan metaforen om eens naar het fenomeen verandering te kijken. Zou je er ook soepel mee om kunnen gaan?

Niets duurt voort behalve verandering. – Heraclitus

De natuur als metafoor

Sommige mensen houden meer van de zomer, anderen meer van de winter. Eén ding is zeker: de seizoenen zullen zich steeds blijven afwisselen, met alle gevolgen van dien. Veel mensen vinden dit normaal en ze leggen zich erbij neer.

De meeste mensen zullen in hoe ze zich voelen en gedragen ook een afwisseling ervaren tussen uitersten, net als bij de natuur. De ene keer heb je het druk, de andere keer rustig. Mensen die dit principe tegenwerken door altijd druk te zijn, worden op een zeker moment op een radicalere en minder prettige manier tot rust gebracht, daar kan je op wachten.

Er is niets zo stabiel als verandering. – Bob Dylan

Net als bij de achtbaan

De achtbaan is een prachtige metafoor voor verandering en hoe mensen ermee omgaan. Als je in de achtbaan zit, ervaar je direct de afwisseling van uitersten. Je gaat van hoog naar laag. Van ontspanning naar gespannenheid. Als de rit eenmaal is gestart, heeft weerstand geen nut meer. Het wagentje zal pas stoppen als het klaar is. Wat de achtbaan ook duidelijk maakt, is dat hoe je naar iets kijkt vooral bepaalt hoe je het beleeft. De één vindt niets leuker dan zo vaak mogelijk in de achtbaan gaan, de ander moet er niet aan denken. Voor beide partijen is de achtbaan gewoon dezelfde achtbaan.

Jij bent degene die kan bepalen hoe je je voelt, hoe je handelt op basis van jouw waarneming van het leven. Niets heeft betekenis in zichzelf, behalve de betekenis die er door ons aan gegeven wordt. – Anthony Robbins

De misvatting over verandering

Zolang je dolgelukkig met hoge snelheid kan genieten van de veranderingen in de achtbaan is er weinig aan de hand. Ik zou zeggen: armen in de lucht en gillen van geluk! Het probleem ontstaat wanneer je laag bent in de achtbaan en niet omhoog wilt, of andersom. Je verzet je dan tegen dingen die onvermijdelijk zijn.

Even terug naar het dagelijks leven: veel mensen streven naar geluk. Maar net als bij die andere dualiteiten is geluk iets dat afgewisseld wordt door zijn tegengestelde: ongeluk. Waar (de meeste) mensen in de natuur en in de achtbaan kunnen accepteren dat die afwisseling er is, wordt dit vaak vergeten als het om dit soort onderwerpen gaat. Eén van de twee uitersten wordt zoveel mogelijk vermeden en het nastreven van het andere uiterste wordt haast een obsessie: ‘Ik moet gelukkig zijn en mag niet ongelukkig zijn.’ Of: ‘Ik moet succesvol zijn en mag niet falen.’ Het resultaat is dat je jezelf gevangen hebt gezet in een denkbeeldige achtbaan waar je liever niet in wilt zitten. Tijd om uit te stappen?

Alleen een buitengewoon onwetend of buitengewoon intelligent iemand kan zich aan verandering onttrekken. – Socrates

Stap uit de achtbaan

Ben je er misselijk van om elke keer weer terug te vallen van een periode waarin alles meezit naar het tegenovergestelde? Heb je het gehad met de strijd tussen geluk en ongeluk? Dan is het misschien tijd om uit die denkbeeldige achtbaan te stappen. Ik sluit dit blog af met een paar ideeën om verandering op een andere manier te gaan bekijken:

Leven is verandering: als je het gehad hebt met verandering, bedenk dan het volgende: iets wat leeft, verandert voortdurend. Zonder verandering geen leven. Houden van verandering is dus houden van leven.

Stap uit: als je niet meer in de achtbaan wilt blijven, stap dan uit zodra het karretje stilstaat of ga er niet in. Als je naar een achtbaan gaat en je gaat er niet in maar kijkt er vanaf de zijkant naar, dan zie je dat hij bijvoorbeeld omhoog gaat en omlaag. In plaats van dat je zelf omhoog gaat en omlaag observeer je nu dat het gebeurt. Pas dit ook eens toe in je eigen leven, zoals ik in mijn tuin deed. In plaats van aan de haal te gaan met de gedachte: ‘Kon het maar altijd zo blijven’, observeerde ik de gedachte en lachte erom. Ik koos ervoor om niet in de achtbaan te stappen.

Keer terug naar je centrum: als je een wiel hebt dat draait, let dan eens op het middelpunt (het midden van de as). Hoe hard het wiel ook draait, het middelpunt staat altijd stil. Hoe verder je van het middelpunt afkomt, hoe hoger de snelheid. Als je in je eigen middelpunt kan blijven, ontstaat de mogelijkheid om alles te observeren. Hoe snel het ook gaat. Je kan dan veranderingen bekijken zonder je erdoor te laten beheersen.

Geniet van de rit

Er zijn mensen die het hun hele leven leuk blijven vinden om in de achtbaan te gaan. Waarschijnlijk hebben ze geleerd om te accepteren dat een rit in de achtbaan gepaard gaat met grote veranderingen en kunnen ze daarvan genieten. Er zijn ook mensen die de achtbaan ooit leuk vonden en er nu klaar mee zijn. Ze vinden het prima om er vanaf de zijkant naar te kijken en de veranderingen te observeren. Dit blog is vooral bedoeld voor de mensen die in de denkbeeldige achtbaan zitten, maar zich hier niet meer door willen laten beheersen. Ik hoop dat dit blog deze laatste groep een aanzet geeft zich te bevrijden van de weerstand tegen verandering. Heb je daar wat hulp bij nodig? Laat dan gerust een reactie achter onder dit blog of stuur een bericht. We helpen je graag!

De citaten zijn afkomstig van de website www.citaten.net.

Foto gemaakt door Priscilla Westra.

Abonneer je op dit blog d.m.v. e-mail


Gerelateerde artikelen

Over de auteur

Jeroen Rietveld (1977) is afgestudeerd arbeids- en organisatiepsycholoog (MSc, Open Universiteit). Hij weet dat mensen tot veel meer in staat zijn dan ze zelf denken. Zijn missie is om mensen dit te laten inzien en ze te begeleiden naar een wonderlijk mooi leven.

 

Laat hieronder je reactie achter!