Doorzie jouw strategie

Een strategie (in de Van Dale ook wel ‘plan van handelen’ genoemd) die je bewust kiest kan nuttig zijn. Denk maar eens aan de strategie die je kiest voor een spelletje schaak. Als je leeft volgens een strategie die je zelf niet (meer) kent, wordt het een ander verhaal. Waarom gebruiken we eigenlijk strategieën? Wat zijn veel voorkomende strategieën en waarom kan het nuttig zijn om jouw eigen strategieën te doorzien? Daarover gaat dit blog.

Hoe werkt dat?

Ik vind het fascinerend hoe dingen werken. Uit mijn tijd als techneut weet ik dat het voor het repareren van een apparaat of het zoeken van een storing goed van pas komt om precies te weten hoe iets werkt. Gelukkig zijn er in dat geval vaak technische schema’s beschikbaar die het een en ander duidelijk maken. Bij mensen werkt dat anders. Het blijft een mysterie wat een mens precies is en hoe het werkt. Het volledig willen begrijpen van mensen is eerder een belemmering dan een nastrevenswaardig doel.

De hoogste opgave van het menselijk kennen is: te begrijpen dat hij niet begrijpen kan. – Johan Cruijff

Verborgen strategie

Toch zijn er bepaalde patronen of manieren van doen te zien bij mensen. In de psychologie hebben we verschillende hulpmiddelen (zoals testen, gesprekken en observaties) om deze patronen te achterhalen. Ik noem dat in dit kader strategieën die iemand toepast om iets te verkrijgen of voorkomen. Het is opvallend dat deze strategieën erg lastig bij jezelf te zien zijn en een stuk makkelijker bij anderen. Bovendien is het op korte termijn prettiger om naar een ander te wijzen in plaats van zelf verantwoordelijkheid te nemen. Daarom komt het vaak voor dat mensen langere tijd, soms jaren, vanuit een strategie leven waar ze zich zelf niet bewust van zijn.

Men houdt ervan anderen te doorzien, maar men houdt er niet van, zelf doorzien te worden. – Francois de la Rochefoucauld

Je kan niet veranderen wat je niet ziet

Soms bestaat de behoefte of ontstaat ineens de noodzaak om jouw strategie aan te passen. In het kader van persoonlijke ontwikkeling gaat het dan meestal om zaken waar de betrokkenen steeds tegenaan lopen. Het tijdig aanpassen van een strategie kan alleen als je jouw eigen strategie kent. Een strategie die je als kind aanleerde en nog steeds onbewust toepast zal je bijvoorbeeld niet snel zelf aanpassen. Zie je eenmaal hoe de strategie in elkaar steekt dan kan je er ook iets mee doen. Aanpassen van de strategie of de strategie helemaal achterwege laten wordt dan mogelijk.

Voorbeelden van strategieën

In mijn prachtige beroep heb ik het voorrecht om regelmatig toestemming te krijgen van mensen om mee te kijken naar hoe dingen in hun leven verlopen. Het verhelderen van de strategie die iemand in zijn of haar leven toepast kan nuttig zijn om dingen anders aan te gaan pakken. Dit doet vaak een beetje pijn, doordat je ineens door hebt wat je al die tijd gedaan hebt. Het komt regelmatig voor dat mensen verbaasd zijn over hun eigen aanpak. Hieronder een paar voorbeelden van strategieën uit de praktijk.

De ik-wil-je-waardering-maar-hoef-het-niet-strategie

Dit komt veel voor: mensen die hun hele leven hebben ingericht om waardering te ontvangen van hun omgeving. Ze zijn altijd bezig om ervoor te zorgen dat iedereen het naar zijn zin heeft. Echte mensenmensen zou je zeggen. Ze vergeten alleen één mens bij het spel te betrekken: zichzelf. Elk compliment dat ze krijgen uit diezelfde omgeving wordt structureel van de hand gewezen. Kortom: een strategie die eindeloos door kan gaan en eerder tot uitputting dan tot duurzame bevrediging zal leiden.

Als duizend anderen van je houden, maar je houdt niet van jezelf, zal andermans liefde nooit volstaan. – Dorothy Corkville Briggs

De label-strategie

Als tweede voorbeeld noem ik mensen die zichzelf aan de lopende band labels toekennen. Meestal zitten er een paar bij die ze als stokpaardjes zijn gaan gebruiken. Die labels worden dan gebruikt om iets te bedekken of om iets te verdedigen. Een label dat ik regelmatig tegenkom is ‘ik ben een rationeel mens’. In het dagelijks leven kom je hier meestal goed mee weg. Er ligt een gevoelig onderwerp op tafel en hup, het label wordt weer op zichzelf geplakt. Ik vraag me dan af: als je hier zo zeker van bent, waarom zeg je het dan steeds? Je zegt toch ook niet de hele dag “Ik ben een man” of “Ik ben een vrouw”? Kennelijk twijfel je of je wel zo rationeel bent. Vaak is die twijfel terecht, omdat achter dat label een enorme gevoeligheid schuilgaat. Maar als je geen idee hebt hoe je met dat gevoel om kan gaan, dan is het veiliger om een label te gebruiken. Ook deze strategie werkt na een tijdje vaak niet meer.

Je kunt niet op je oordeel vertrouwen wanneer je fantasie niet op scherp staat. – Mark Twain

De iets-veroorzaken-en-weerstand-bieden-tegen-het-gevolg-strategie

Het laatste voorbeeld is een strategie die mensen vaak onbewust toepassen. Ze richten zich volledig op het gevolg van iets en vergeten hun eigen rol die eraan voorafging. De persoon die altijd meteen de regie neemt en dan klaagt dat anderen zo passief zijn, is hier een voorbeeld van. De lijfspreuk van deze mensen is: als ik niets doe, doet niemand het! Doordat de betreffende persoon keer op keer het bewijs van deze uitspraak te zien krijgt in zijn leven, lijkt het een bewezen feit. Maar wat zou er gebeuren als de ‘geduld-hebben-en-de-ander-ruimte-geven-om-het-initiatief-te-nemen-strategie’ hiervoor in de plaats gezet zou worden?

Zie je jouw strategie?

Hierboven noemde ik bewust drie voorbeelden van strategieën die op den duur niet meer werken. Er zijn natuurlijk ook veel nuttige strategieën. Ik ben bijvoorbeeld weer begonnen met hardlopen na een blessure en heb ervoor gekozen om het op te pakken volgens een schema met een bepaalde opbouw. Hierdoor lukt het om nieuwe blessures te voorkomen en mijn spieren te laten wennen. Mijn boodschap is dus niet om alle strategieën af te schieten. Wel is het belangrijk om jouw eigen strategieën helder te hebben. Is dat voor jou het geval? Mocht je daar wat hulp bij kunnen gebruiken dan is een strategieconsult een goede optie. Hierbij help ik je om zaken te verhelderen. We brengen dan niet alleen de huidige strategieën in beeld, we kijken ook naar alternatieve mogelijkheden. Dit werkt vaak verfrissend, inspirerend en het zorgt niet zelden voor een doorbraak.

Je kan een mens niets leren; je kan hem alleen helpen het zelf te ontdekken in zichzelf. – Galileo Galilei

Spontaan bestaan

Voor sommige mensen wordt duidelijk dat het gebruik van welke strategie dan ook hen niet brengt wat ze zoeken. Ze voelen een dringende behoefte om te zijn (wie ze zijn). Dit is een vreemd fenomeen omdat je niet anders kan dan zijn wie je bent, maar soms voelt het niet zo. Voor mensen met dit soort vragen kan het bevrijdend werken om strategieën (in bepaalde delen van hun leven) achter zich te laten. Je leeft je leven dan zonder plan en volledig in het nu, waardoor er ruimte ontstaat voor spontaniteit. Waar je voorheen nog gefocust was op de uitvoering en details van jouw – onbewuste – strategie, ontstaat nu ruimte om te laten gebeuren wat er gebeurt. De mogelijkheden zijn ineens oneindig!

Strategie vereist denken, tactiek vereist kijken. – Max Euwe

De citaten zijn afkomstig van de website www.citaten.net

Foto gemaakt door: svklimkin

Abonneer je op dit blog d.m.v. e-mail


Gerelateerde artikelen

Over 

Als arbeids- en organisatiepsycholoog, met een bijzondere passie voor de positieve psychologie, werk ik aan het versterken van mensen en organisaties. De positieve psychologie gebruikt de kracht en de kwaliteiten van mensen om hen te versterken en gelukkiger en succesvoller te maken. Met Praktijk van Rietveld maak ik elke dag met heel veel energie werk van mijn passie, en geniet ik van elke keer dat ik kan bijdragen aan het bewuster, gelukkiger en succesvoller maken van mensen.

Laat hieronder je reactie achter!